🧱 Geneza i początki

• Tilt powstał jesienią 1979 w Warszawie z inicjatywy Tomasza „Frantza” Lipińskiego (gitara, wokal) oraz perkusisty Jacka „Lutra” Lenartowicza, a skład uzupełnił basista Tomasz „Rastaman” Szczeciński 

• Nazwa zespołu pochodzi od komunikatu w flipperze „Tilt” – miało to symbolizować artystyczną prowokację wobec społeczeństwa 

• Tilt to jedno z pierwszych polskich zespołów punk-rockowych, choć sam Lipiński podkreślał od początku ich ukierunkowanie na post‑punk, nie klasyczny punk

🎤 Debiut i pierwsze etapy działalności (1979–1980)

• Wczesne utwory wykonywane były po angielsku; nagrano także materiał do kasety „First Polish New Wave” (1980), gdzie Tilt wystąpił w pełnym materiale

• Wystąpili m.in. na I Ogólnopolskim Przeglądzie Nowej Fali w Kołobrzegu (1980) oraz w Teatrze Studio Józefa Szajny Biblioteka Piosenki

• Zespół zawiesił działalność jesienią 1980, gdy Lenartowicz wyjechał do Berlina, a Lipiński współtworzył Brygadę Kryzys

🔄 Reaktywacje i zmiana stylu (1983–1987)

• Od 1983 roku Lipiński reaktywował Tilt z nowym składem: Rastaman (bas), Gogo Kożuchowski (perkusja), saksofonista Alek Korecki, co nadało brzmieniu bardziej jazz‑free‑wave charakter

• Debiutancki singiel „Runął już ostatni mur / O jaki dziwny...” (1984) oraz „Każdy się boi swojej paranoi” stały się kultowymi hymnami post‑punka Klub koncertowy

📀 Kluczowe albumy i sukces komercyjny

• Pierwszy album długogrający zatytułowany Tilt ukazał się w 1988. Gościnnie wystąpili m.in. Kayah, Wojciech Konikiewicz, Rafał Włoczewski, Tomasz Pierzchalski . Znalazły się tu przeboje „Mówię ci, że…” i „Rzeka miłości, morze radości...” 

• Kolejny album, Czad Kommando Tilt (1990), zawierał takie hity jak „Jeszcze będzie przepięknie”, „Nie wierzę politykom”, „Gdzie te serca” 

• Koncertowy album Tilt 2000 – Rzeka miłości – Koncert w Buffo '96 ukazał się w 1996, stanowiąc zapis wyjątkowego występu w teatrze 

• Po dłuższej przerwie ukazał się Emocjonalny terror (2002) wraz z singlem „Co się stało w tym kraju nad Wisłą?” 

👥 Skład i kluczowi członkowie

• Tomasz „Franz” Lipiński — lider, wokalista, gitarzysta, główny twórca projektu

• Jako basista występował m.in. Franz Dreadhunter (Marcin Ciempiel), a w sekcji rytmicznej: Artur Hajdasz, Tomasz „Gogo” Kożuchowski, współpracowali też Alek Korecki, Piotr Dubiel, Tomasz Pierzchalski, Rafał Włoczewski 

• Od 2008 roku wspiera Tilt formacja Tomek Lipiński & Tilt / The T’lters, w składzie m.in. Karol Ludew, Piotr Leniewicz i jazzman Wojciech Konikiewicz 

🎶 Styl i przekaz

• Tilt od początku balansował między post‑punkiem, rockiem nowofalowym, jazzem, soulem i muzyką etniczną 

• Teksty piosenek dotykały tematów społecznych, politycznych i egzystencjalnych — refleksyjnie i poetycko (np. „Każdy się boi swojej paranoi”, „Ignor” itp.)

• Utwory takie jak „Mówię ci, że…”, „Runął już ostatni mur”, „Rzeka miłości…” stały się evergreenami polskiego radia

🎯 Dziedzictwo i znaczenie

• Tilt uchodzi za pioniera polskiego punk-rocka i post-punka, a Lipiński za kluczową postać okresu PRL‑owskiego undergroundu

• Zespół wielokrotnie zawieszał działalność (1980, 1986, 1990, 2003), ale każdorazowo powracał z nowym materiałem, z sukcesem koncertował do dziś

• Działał jak otwarty projekt artystyczny: elastyczny skład, sięganie po muzykę filmową i współpracę z innymi artystami (np. Kayah), pisanie kolumn, udział w projektach filmowych 

✅ Podsumowanie

Tilt to formacja, która od 1979 roku hybrydyzuje post‑punkowy bunt z jazzowymi, soulowymi i etno wpływami. Zespół nagrał cztery albumy studyjne, singlowe klasyki oraz koncertowe wydania, a kluczowe przeboje — „Mówię ci, że…”, „Runął już ostatni mur”, „Rzeka miłości…” — wciąż są obecne w świadomości dużej publiczności. Tomasz Lipiński pozostaje nieprzerwanie jej sercem, a współczesny skład działa jako Tomek Lipiński & Tilt, nadal na scenie artystycznej i koncertowej.